Sietske Roegholt•4 jaar geleden Helaas is Vluchtelingenwerk verdwenen uit Culemborg. Ik heb jarenlang statushouders begeleid die in Culemborg een huis toegewezen hadden gekregen. Ik heb van nabij gezien hoe moeilijk integreren is, zeker voor laagopgeleiden. Topsport. Voor deze groep kreeg Vluchtelingenwerk van de gemeente ongeveer anderhalf jaar om hen te begeleiden. Vaak was dit niet genoeg, veel vrijwilligers hebben veel langer contact gehouden met 'hun' gezin. En dit niet omdat de statushouders lui en dom zouden zijn, of wij hen bleven pamperen, maar omdat de combinatie van taalproblemen, gebrek aan digitale vaardigheden, weinig geld, de onbegrijpelijkheid van onze, zo heel andere cultuur, ontworteling en psychische problemen, maakte dat zelfstandig functioneren buiten bereik bleef. De eerste drie maanden worden de statushouders begeleid door Sociom, maar dat functioneert buitengewoon slecht. Aanloopproblemen? Hoe dan ook diep treurig.Daarna worden ze overgedragen aan Elk Welzijn. Elk Welzijn heeft de opdracht te zorgen dat de statushouders de omgeving leren kennen. Ze worden dus geïntroduceerd bij de bibliotheek, Bolderburen, formulierenbrigade, e.d. Een buitengewoon smalle opdracht dus, veel te smal. Ik weet dat de persoon bij Elk Welzijn die de statushouders in zijn portefeuille heeft hoopt dat de statushouders die hulp nodig hebben bij hem zullen komen, zodat hij ze kan verwijzen naar de betreffende instantie, iets dat dus strikt genomen buiten deze smalle opdracht valt. Maar er is veel meer nodig dan dat. Ik hoor dat er sprake van is dat er weer een spreekuur komt voor statushouders (binnen Elk Welzijn), dat is prachtig, maar vult bij lange na niet het gat dat ontstaan is doordat echte begeleiding na drie maanden is weggeorganiseerd.Ik denk uit bezuinigingsoogpunt. De uitvoering van de nieuwe wet is bij de gemeentes neergelegd, zonder voldoende middelen. Maar ondanks dat hebben verreweg de meeste gemeentes in Nederland de samenwerking met Vluchtelingenwerk gecontinueerd. Wat bij de keus van de gemeente Culemborg, en de andere gemeentes in Regio Rivierenland, een grote rol heeft gespeeld is, vermoed ik, de zelfstandigheidsideologie die Nederland al jaren teistert. Onze samenleving is dusdanig complex geworden dat velen niet meer mee kunnen komen. Ook veel statushouders zullen zonder intensieve hulp, in de vorm van een persoonlijke maatschappelijke begeleider die regelmatig achter de voordeur komt, vastlopen. Zo'n nabije hulprelatie wordt blijkbaar gewantrouwd, het zou de zelfstandigwording in de weg staan. Maar ik heb gezien dat zo'n relatie juist de veilige inbedding biedt waarin zelfstandigheid kan ontstaan, stapje voor stapje, in een natuurlijk tempo - voor de één vlugger dan voor de ander, voor sommigen nooit. Intussen gaat er geld (veel geld, denk ik) naar Regio Rivierenland. Daar zit iemand voor de financiële ontzorging, door de wet zo bedacht. Na veel administratief gedoe gaan de rekeningen voor de vaste lasten via Werkzaak, en een half jaar later wordt dat weer teruggedraaid - ook met veel gedoe vermoed ik. Intussen heeft de statushouder niets geleerd. Ook in de normale situatie hoeven de mensen niets zelf te doen want alle vaste lasten worden automatisch afgeschreven. Intussen is alles wel op hun eigen bankafschriften te zien, daardoor ontstaat inzicht. Ik weet dat de wet gevolgd moet worden, maar ik hoop van harte dat er een soort minimalistische aanpak komt. Dit is nu echt iets om op te bezuinigen.En dan is daar de inburgeringsconsulent. Zij gaat o.a. de brede intake afnemen, een enorme batterij vragen die op de mensen afgevuurd gaat worden door iemand met wie zij geen band opbouwen. Wie gaat er iets doen met alles wat boven tafel komt? Of verdwijnt het verslag in een dossier? De vrijwillige begeleiders van Vluchtelingenwerk stuitten op een natuurlijke manier op allerlei kwesties in het leven van hun gezin, praatten daar dan wat over (mét de onvolprezen tolk die in het begin ook altijd aanwezig was), en deed wat er moest gebeuren. De brede intake is echt een onzinnig idee als hij niet wordt ingebed in een begeleidingstraject, maar dat is nu juist afgeschaft. Tot overmaat van ramp worden veel vragen ook gesteld door de trajectbegeleider van Werkzaak. Ik vind dat dat echt niet kan, de mensen het hemd van het lijf vragen, met een grote overlap tussen twee instanties, zonder dat heel erg duidelijk is wat het hen voor voordeel gaat brengen. Mijn indruk is dat in het systeem dat op Regio-niveau is ingericht, geen samenwerking is voorzien met Werkzaak. Intussen is het jammer dat de afstand tot de eigenlijke omgeving van de statushouders zou groot is.Iets wat goed was is afgeschaft. De vrijwilligers werden uitstekend begeleid, en er werden veel cursussen aangeboden door Vluchtelingenwerk Oost-Nederland. Ook was er een juridische backup van mensen die gespecialiseerd waren in vluchtelingenkwesties. Wat er voor in de plaats is gekomen functioneert niet, is volstrekt te weinig, en het geld komt vrees ik grotendeels op de verkeerde plek terecht.De nieuwe wet is een verbetering, maar de uitvoering in de gemeente Culemborg (en de andere gemeentes van Regio Rivierenland) is in mijn ogen een drama.
8 deelnemers
